Izvor: Politika | Ponedeljak, 21.10.2019.| 19:36
Izdvojite članak Odštampajte vest

U septembru 2020. Srbija dobija centralni registar stanovništva

(Foto: Luka Funduk/shutterstock.com)
Koliko je beba rođeno danas u Srbiji? Koliko osoba je umrlo? Koliko njih se preselilo iz jednog u drugi grad, a koliko se trajno iselilo iz naše zemlje? Koliko osoba se venčalo a koliko njih je potpisalo brakorazvodnu presudu?

Ako je verovati najavi ministra za državnu upravu i lokalnu samoupravu Branka Ružića sledeće godine u ovo vreme znaćemo odgovore na ova pitanja, jer je planom ovog ministarstva predviđeno da centralni registar stanovništva u tehničko-tehnološkom smislu počne da funkcioniše 1. septembra 2020. godine. Za formiranje ovog registra postoji pravni osnov – Zakon o centralnom registru stanovništva donet u martu ove godine. Govoreći o značaju tog registra, dr Aleksandar Knežević, vanredni profesor na Geografskom fakultetu u Beogradu, ističe da on dnevno daje demografsku sliku stanovništva.

– U ovom momentu imamo samo procenu broju stanovnika u Srbiji a pravu sliku dobijamo jednom u deset godina, kada se radi popis stanovništva. Registar služi da bismo svakog dana u godini koliko je ljudi rođeno, koliko ih je umrlo, venčalo se, razvelo, preselilo se ili odselilo, a popis stanovništva daje presek stanja jednom u deset godina i ti podaci brzo zastarevaju. Registar stanovništva obuhvata celokupno stanovništvo i njegova najvažnija socio-demografska obeležja (starost, pol, obrazovanje, bračno stanje, etničku pripadnost i ekonomsku aktivnost) – on je neka vrsta "kartoteke" fizičkih lica, odnosno stalna i tekuća evidencija svih stanovnika prema tim obeležjima. Centralni registar objedinjije podatke o stanovništvu koje prikupljaju različite institucije države u razne svrhe – kaže Knežević.

Dr Knežević dodaje da su glavni izvor podataka za registar stanovništva matične knjige rođenih i umrlih i evidencija o prijavi i odjavi mesta prebivališta. Da bi centralni registar dao kvalitetne i pouzdane podatke, neophodno je da budu na pravi način umreženi lokalni registri o rođenima, umrlima, venčanima, razvedenima, prijavljenim i odjavljenim osobama, kao i registar prostornih jedinica – adresni registar i katastar.

– U nekim razvijenim evropskim zemljama, kao što je region Skandinavije, registar stanovništva vodi se već pola veka – u Jugoslaviji je prvi registar stanovništva formiran u Sloveniji 1953. godine, a u Beogradu se vodi od 1957. godine. U vreme poslednjeg popisa stanovništva na evropskom kontinentu 2010. i 2011. godine, u 21 evropskoj zemlji (uključujući i Srbiju) popis je sproveden na tradicionalan način, u pet zemalja popis je sprovođen samo na osnovu registra, a trinaest zemalja opredelilo se za kombinaciju popisa i registra stanovništva – objašnjava Knežević.

Komentarišući činjenicu da različite institucije u zemlji i inostranstvu iznose drugačije procene o broju ljudi koji su otišli iz Srbije, dr Knežević kaže da je svaka emigraciona statistika nepouzdana iz više razloga.

– Ljudi koji odlaze iz Srbije često ne prijavljuju svoj odlazak MUP-u, koriste turističku vizu kao radnu, to jest rade na crno. Budući da je njihov boravak u Evropi ograničen na 90 dana, oni se vraćaju da u Srbiju da ne bi bili proterani... Istovremeno, oni se u Srbiji tretiraju kao stalni stanovnici, iako zapravo ne žive u zemlji. Dobar registar stanovništva moralo bi da evidentira njihov odlazak. Dodatni razlog zbog koga ne znamo precizan broj emigranata jeste to što prilikom popisa stanovništva popisivači pitaju da li se neki član naše porodice iselio u inostranstvo, a kada se isele cele porodice, popisivač nema koga da pita. Osim toga, osobe koje putuju iz Srbije na graničnim prelazima niko ne pita da li odlaze na turističko putovanje, na rad u inostranstvo ili se iseljavaju. Zbog toga su sve procene o broju ljudi koji godišnje odlaze iz Srbije krajnje nepouzdane. Registar stanovništva trebalo bi da pruži precizan odgovor na ovo pitanje – objašnjava on.

Posmatrano iz finansijskog ugla, pravljenje registra značilo bi uštedu u budžetu, jer on smanjuje cenu popisa stanovništva. Za protekli popis iz državnog budžeta je izdvojeno oko 23 mil EUR.

– U Holandiji i Sloveniji su 2011. godine koristili kombinaciju registra i popisa stanovništva i nisu izlazili na teren, a podaci koje su dobili nisu postojali u postojećim evidencijama. Dobar primer uštede nude i Slovenci koji su poštom slali upitnik za samopopisivanje i tako nisu morali da plaćaju rad popisivača na terenu. Ovaj metod sproveden je u Holandiji 2001. godine pod nazivom "virtuelni popis" – zaključuje Knežević.
Unos komentara je omogućen samo ulogovanim korisnicima.