(Mileva Marić-Ajnštajn)
O Milevi Marić-Ajnštajn zna se, na žalost, veoma malo, a i ono što se zna ne ocrtava u pravom svetlu njenu ličnost i njen nedvosmisleni doprinos nauci. Rođena je 19. decembra 1875. godine u Titelu i rođena je kao invalid. Naime, jedna noga joj je bila kraća i imala je urođeno iščešenje kuka kao i njena sestra Zorka. Možda je to i uticalo da se posveti nauci. Mileva je bila đak gimnazije u Sremskoj Mitrovici, od 1887. do 1890. godine. Milevin otac Miloš Marić, bio je, po matičnim knjigama, "vojno lice rođeno u Kaću", a u to vreme bio službenik ili "kancelarijant", kako se tada govorilo, u kotarskom sudu najvećeg sremskog grada.
Požutele, ali očigledno pažljivo vođene školske knjige govore da je Mileva bila odlična učenica, posebno se isticala iz fizike i matematike sa ocenom izvrstan. Zato uopšte nije čudo što je Mileva Marić posle vojvođanskog školovanja otišla u Cirih na studije politehnike 1897. godine i upoznala Alberta Ajnštajna, momka za kojeg ju je vezivalo isto naučno interesovanje ali i ljubav. Albert je bio svestan da će mu samo ozbiljan rad omogućiti posao, a Mileva je na svaki način želela da opravda novac koji je u nju uložila porodica, tako da su oboje indekse punili odličnim ocjenama. Uostalom, u to vreme je, barem što se tiče studenata iz inostranstva, to gotovo bilo pravilo. Milevine zemljakinje Ružica Dražić i Milena Bota slično su se odnosile prema matematici i fizici, koje su studirale zajedno sa Milevom i Albertom.
Brak između Mileve Marić i Alberta Ajnštajna sklopljen je 1903. godine i prvih godina protekao je u priličnom skladu i brojnim zajedničkim aktivnostima. Dobili su dva sina, Hajnca Alberta i Eduarda. Ajnštajn je u tom periodu, počev od 1905. godine objavio svoja najveća dostignuća. Dobio je krila i postao u svetu značajna ličnost, dok je Mileva, pronašavši svoju ljubav u njemu i deci, potpuno promenila svoj sistem vrednosti.
Mada mnogi hroničari tog vremena smatraju da je njen doprinos u radovima njenog muža, itekako veliki, ona to ipak nije htela da ističe. Iako Mileva Marić nije kao koautor potpisana ni na jednom Ajnštajnovom radu, njen naučni doprinos radu slavnog supruga je nesumnjiv. Mileva je bila matematičar svetske klase, a Ajnštajn je njeno znanje i te kako koristio. Mileva Marić se od Alberta Ajnštajna razvela 1914. godine.
(Albert Ajnštajn i Mileva Marić)
U svjetskim naučnim krugovima sve je više onih koji smatraju da je i njeno ime u nauci trebalo upisati zlatnim slovima. Abram F. Jofe u jednom delu svedoči da je na radu o specijalnoj teoriji relativiteta video potpis Ajnštajn-Marić. Uostalom, novčani iznos Nobelove nagrade (1922.) Ajnštajn je dao svojoj bivšoj supruzi Milevi Marić.
Današnji biografi, naši i strani, je veoma uvažavaju, pre svega kao ličnost, ne osporavajući njenu ulogu u životu velikog naučnika. Što se tiče naučnog doprinosa, neki tvrde da je ona čak, majka teorije relativiteta, drugi isključuju bilo kakav njen uticaj na Ajnštajnovo delo. Oba stava su isključiva. Mileva Marić sigurno nije samo pasivni posmatrač Ajnštajnovog djela. Radila je zajedno sa njim, ali u kolikoj je meri uticala na njegove ideje, nikada neće biti poznato. Postoji indicija da je ona veoma pomogla Ajnštajnu u njegovom najpopularnijem periodu, ali to ne može da porekne autentičnost njegovog dela.
Njena rečenica, da život od nekoga stvori biser, a od nekog ljuštru, koju odbacuje kada biser sazre, opisuje tragiku teškog života koji je proživela. Svesna koliko je mogla, a šta je doživela, pomirila se sa činjenicom da živi kao mučenica.
Mileva Marić-Ajnštajn umrla je 4. avgusta 1948. godine u Cirihu u Švajcarskoj.
| 
| 
